A po kopjon Shqipëria strategjinë e Turqisë dhe Katarit?

Nga Michael Rubin

Recep Tayyip Erdogan nuk ka frikë të provokojë Europën apo Shtetet e Bashkuara. Ai shantazhoi NATO-n që të merrte më shumë avionë luftarakë dhe të detyronte Suedinë të çonte disidentët paqësorë në tortura e burgosje. Ai mban skemat e gjuajtësve F-35 që kontraktualisht duhet t’i kthejë, duke ngritur shqetësimin se mund t’i shesë në Rusi ose Kinë ose t’i përdorë për të forcuar prodhuesin ushtarak të dhëndrit të tij.

Trupat turke okupojnë ushtarakisht pjesë të Qipros, Sirisë dhe Irakut me qëllimin përfundimtar të Anschluss-it dhe kontestojnë hapur territorin grek dhe armen. Erdogan përdori vizitën e kryeministrit Kyriakos Mitsotakis për të ngulmuar për Hamasin. Një mbështetje e tillë për terrorin është rregull dhe jo përjashtim.

Erdogan transferoi armë në fraksionet e Al Kaedës në Siri dhe i dha frymëmarrje Shtetit Islamik. Turqia transferoi mercenarë sirianë dhe libianë në Nagorno-Karabakh gjatë fushatës së spastrimit etnik të Azerbajxhanit dhe Turqisë kundër të krishterëve armenë autoktonë të rajonit. Ndërkohë, Turqia është bërë burgu më i madh në botë i gazetarëve dhe ndër shkelësit më të këqij të lirisë fetare.

Çdo faktor i vetëm do të shkatërronte marrëdhëniet e SHBA-së me një vend normal, por Turqia ka një as në mëngë: bazën ajrore të Incirlikut. Ndonëse baza nuk i shërben më qëllimit strategjik që kishte në kulmin e Luftës së Ftohtë, Forcat Ajrore të SHBA-së nuk duan të heqin dorë nga çdo aset. Kur sjellja e Erdoganit e bën Turqinë objekt debati në Këshillin e Sigurisë Kombëtare, Sekretari i Mbrojtjes shpesh minimizon çdo veprim që do të nervozonte Turqinë dhe mund të ndikonte në aftësinë amerikane për të hyrë në bazë. Në fakt, Incirliku është bërë karta e lirisë e Turqisë. Është një pakt me djallin: Prit ushtrinë amerikane për të fituar imunitet nga shtrëngimi amerikan.

Turqia mund ta ketë zhvilluar strategjinë, por të tjerët e kanë nisur tani. Pas sulmeve terroriste të 11 Shtatorit 2001, Shtetet e Bashkuara filluan të përdorin bazën ajrore al-Udeid të Katarit. Për Pentagonin, ishte dhurata e duhur dhe koha e duhur. Me në qendër të vëmendjes Bin Ladenin dhe problemin e brendshëm ekstremist të Arabisë Saudite, e bëri qeverinë saudite t’i tregonte ushtrisë amerikane derën. Katari shtroi tapetin e kuq. Katari rinovoi bazën për të akomoduar më mirë forcat amerikane dhe subvencionoi pjesën më të madhe të pranisë amerikane.

Gjatë dy dekadave të fundit, sponsorizimi i Katarit ndaj grupeve terroriste dhe lëvizjeve islamiste u rrit proporcionalisht me praninë e SHBA-së në gjigantin e vogël të gazit. Emiri i Katarit mësoi shpejt se ai mund të mbështeste dhe financonte edhe grupet që vrisnin amerikanët, dhe ai nuk do të vuante asnjë pasojë për sa kohë që do të ishte mikpritës i Pentagonit. Katari mund të plotësojë çdo rekuizitë për t’u përcaktuar si mbështetës shtetëror i terrorit, por sekretarët e njëpasnjëshëm të Mbrojtjes nuk mund ta shohin pyllin përmes pemëve. Ata kanë prioritet mbrojtjen e aseteve që kontrollojnë para një njohjeje më të gjerë të sigurisë kombëtare amerikane.

Shqipëria mund të jetë sot vendi i fundit që e ka përqafuar këtë strategji. Nën kryeministrin Edi Rama, Shqipëria është larguar nga demokracia. Rama burgos politikanë si Fredi Beleri sepse ky i fundit i pengon skemat e tij të korrupsionit dhe i kthen përmbys programet e SHBA-së kundër korrupsionit për të anashkaluar rivalët si Arben Ahmetaj, një ish-zëvendëskryeministër, i cili iu bë kundërshtar. Hiq ideologjinë islamike të Erdoganit dhe Rama është një sozi politike e tij.

Rama ka dominuar Shqipërinë për më shumë se një dekadë dhe duket se dëshiron të mbetet edhe dy të tjera, pavarësisht vullnetit të popullit shqiptar. Ndoshta kjo është arsyeja pse ai tani përsërit strategjinë e bazës së Turqisë dhe Katarit. Me 4 mars të 2024-ës, Shqipëria rihapi zyrtarisht bazën ajrore të Kuçovës, 85 kilometra në jug të Tiranës, për të qenë një qendër logjistike dhe e operacioneve ajrore të NATO-s. Pasi Rama hapi zyrtarisht bazën, dy F-16 dhe dy F-35 amerikanë kaluan në mënyrë ceremoniale mbi bazë.