Analistja e ACLED shqyrton ngjashmëritë mes lëvizjes protestuese në Shqipëri dhe asaj që rrëzoi udhëheqësin jetëgjatë të Serbisë, si dhe çfarë mund të nënkuptojë kjo për kryeministrin Edi Rama.
Analiza e Magda Anastasijević, analiste për Europën Lindore në ACLED
Shqipëria po përjeton valën më të gjatë të protestave që nga viti 2018, kur ACLED nisi monitorimin e situatës në vend. Protestuesit kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, i cili në shtator shënoi 13 vite në pushtet. Zgjedhjet e ardhshme në vend nuk janë parashikuar deri në vitin 2029 dhe Rama mund ta ketë të vështirë të qëndrojë në pushtet deri atëherë. Në Serinë fqinje, dy vite protesta studentore kulmuan muajin e kaluar me zgjedhje të parakohshme, të cilat i dhanë fund kontrollit të Aleksandar Vuçiçit mbi pushtetin, pas më shumë se një dekade.
Shqiptarët dolën fillimisht në rrugë në maj, në të ashtuquajturat ‘protestat e flamingove’, kundër një resorti luksoz që një kompani e themeluar nga Jared Kushner, planifikonte të ndërtonte në habitatin e mbrojtur bregdetar të këtyre shpendëve.
Protestat u shndërruan shpejt në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë. Pas një vere me protesta paqësore të përditshme, në tetor iu bashkuan edhe studentët, në një kohë kur protesta të ngjashme po përfshinin edhe vende të tjera të Europës. Që atëherë, protestuesit dhe policia janë përplasur vazhdimisht në rrugë, ndërsa qeveria ende nuk ka arritur t’i japë fund dhunës. Sipas të dhënave të ACLED, që nga fundi i majit janë regjistruar më shumë se 200 protesta në Shqipëri, pothuajse dyfishi i numrit të tyre gjatë gjithë vitit 2025.
Ashtu si në Serbi, edhe lëvizja protestuese në Shqipëri nuk ka një udhëheqës të vetëm. Lëvizja në Serbi arriti të kapërcejë apatinë e zgjedhësve që kishte krijuar kjo situatë dhe ndihmoi në rritjen e pjesëmarrjes në zgjedhjet e muajit të kaluar në gati 70 për qind, niveli më i lartë që nga rrëzimi i Slobodan Millosheviçit, udhëheqësit të kohës së luftës, në vitin 2000.
Vuçiçi dhe Rama i kanë përballuar edhe më parë protestat masive dhe trazirat e fundit i kanë cilësuar si rezultat të ndërhyrjeve të huaja, pa paraqitur prova bindëse.
Vendimi i Vuçiçit për të pranuar paqësisht humbjen përballë lëvizjes së decentralizuar të studentëve, e njohur si ‘Lista Studentore’, mund të ketë qenë i papritur, por tregoi se mobilizimi masiv i qytetarëve mund të sjellë ndryshimin e qeverisë edhe në Ballkan.
Ndërkohë, në Kroaci janë thirrur protesta të tjera, të pavarura nga partitë politike, që pritet të zhvillohen më vonë gjatë këtij muaji.
Discussion about this post