Çfarë do të thotë në të vërtetë të jesh sociopat?

Termi sociopat i referohet dikujt që jeton me çrregullimin personalitetit antisocial – ashtu si edhe termi psikopat.

Botimi më i fundit i “Manualit diagnostik dhe statistikor të çrregullimeve mendore” (DSM-5), të cilin profesionistët e shëndetit mendor e përdorin për të diagnostikuar çrregullimet e shëndetit mendor, e përkufizon këtë çrregullim si një mosrespektim të vazhdueshëm të rregullave dhe normave sociale dhe shkelje të përsëritur të të drejtave të njerëzve të tjerë.

Njerëzit me këtë gjendje mund të duken simpatikë dhe karizmatikë në fillim, por në përgjithësi e kanë të vështirë të kuptojnë ndjenjat e njerëzve të tjerë. Ata shpesh:

– thyejnë rregullat apo ligjet
– sillen në mënyrë agresive ose impulsive
– ndiejnë pak faj për dëmin që u shkaktojnë të tjerëve
– përdorni manipulimin, mashtrimin dhe sjelljen kontrolluese

Cili është ndryshimi midis një sociopati dhe një psikopati?

Psikopatia ndonjëherë shihet si një sjellje më e planifikuar. Sjellja mund të mos jetë domosdoshmërisht e dhunshme, por zakonisht është e paramenduar. Hulumtimet e mbështesin këtë dallim, deri në një pikë.

Robert Hare, psikologu që krijoi Listën e Kontrollit të Psikopatisë (PCL-R), e përkufizoi sociopatinë si përfshirje të ndërgjegjes dhe ndjenjës së së drejtës dhe të gabuarës, ose moralit. Por kjo ndjenjë e moralit nuk përputhet me normat kulturore dhe sociale. Në vend të kësaj, njerëzit me sociopati shpesh justifikojnë veprimet që i njohin si “të gabuara”.

Me pak fjalë, njerëzit me sociopati mund të kenë pak ndjeshmëri dhe një zakon për të racionalizuar veprimet e tyre. Por ata e dinë dallimin midis së drejtës dhe së gabuarës. Psikopatia, sipas Hare, nuk përfshin asnjë ndjenjë morali apo ndjeshmërie.

Shenjat e sociopatisë

– injorimi i normave dhe ligjeve shoqërore, ose thyerja e rregullave në shkollë ose në punë, kapërcimi i kufijve shoqërorë, vjedhja, ndjekja dhe ngacmimi i të tjerëve dhe shkatërrimi i pronës

– pandershmëri dhe mashtrim, duke përfshirë përdorimin e identiteteve të rreme dhe manipulimin e të tjerëve për përfitime personale

– vështirësi në kontrollin e impulseve dhe planifikimin për të ardhmen, ose të vepruarit pa marrë parasysh pasojat

– sjellje agresive ose e rënduar, duke përfshirë grindjet e shpeshta ose konfliktet fizike me të tjerët

– mospërfillja e sigurisë personale, ose e sigurisë së të tjerëve

– vështirësi në menaxhimin e përgjegjësive, duke përfshirë paraqitjen në punë, trajtimin e detyrave ose pagesën e qirasë dhe faturave

– pak ose aspak faj ose pendim, ose një tendencë për të justifikuar veprimet që ndikojnë negativisht të tjerët

– shfaqen si arrogantë ose superiorë dhe përdorin humorin, inteligjencën ose karizmën për të manipuluar

– duken simpatikë në fillim, derisa interesi i tyre bëhet i qartë

– mungesë shqetësimi për të tjerët, tendencë për të frikësuar ose kërcënuar të tjerët

Burimet: Healthline, WebMD