Revista e njohur britanike UnHerd publikoi një reportazh të gjatë nga revolta studentore në Shqipëri.
Gazetari Aris Roussinos rrëfeu nga pikëpamja personale ditët e protestës, duke theksuar se për pak nuk përfundoi viktimë e dhunës barbare policore.
Më poshtë pjesë nga reportazhi i tij:
Jashtë portave të mbyllura të Katedrales Katolike të Tiranës, të shtunën e kaluar, një polic i forcave të ndërhyrjes së shpejtë vrapoi drejt meje me shkopin e ngritur, gati të më godiste në kokë.
Kur bërtita se isha anglez — nuk ishte momenti për vetëanalizën e pafundme të diskursit politik bashkëkohor britanik — ai ngurroi për një sekondë, pastaj më shtyu mënjanë.
Me kamerën në dorë, i kisha ndërprerë atë dhe kolegët e tij teksa përpiqeshin të rrihnin përmes kangjellave një grusht protestuesish adoleshentë, të cilët kishin vrapuar përmes reve të dendura të gazit lotsjellës mbytës drejt oborrit të kishës, për të gjetur strehim.
Pak çaste më parë, protestues të dhunshëm të veshur me të zeza, jashtë katedrales, kishin hedhur bomba molotov drejt policëve, teksa këta përpiqeshin të sulmonin duke kaluar Urën e Këmbësorëve të Vodafone-it.
Pasi policia u tërhoq për të ndjekur protestues të tjerë, fola me një vajzë adoleshente që po qante, të cilën po e ngushëllonte një murgeshë flokëthinjur nën statujën prej bronzi të Nënë Terezës. “Ata kanë kaq shumë urrejtje në sy. Ne thjesht po protestojmë për të drejtat tona, nuk kemi bërë asgjë të gabuar”, tha vajza duke u dridhur.
“E gjithë kjo ndodh sepse qeveria nuk po na dëgjon, nuk po bën asgjë për të na ndihmuar, për të ndihmuar në asnjë mënyrë asnjë prej njerëzve të varfër të Shqipërisë”, tha murgesha, dukshëm e tërbuar, me sytë e skuqur nga gazi lotsjellës. Ishte dita e pestë dhe deri atëherë më e dhunshmja e protestave të udhëhequra nga studentët, të cilat prej më shumë se një jave e kishin zhytur kryeqytetin e Shqipërisë në kaos.
Sa herë që protestuesit e dhunshëm ngurronin, jehonin thirrjet “Poshtë diktatori, poshtë komunistët”, duke i nxitur të përparonin sërish drejt reve të dendura të gazit lotsjellës, të hidhnin mbrapsht bombolat e gazit CS dhe të drejtonin fishekzjarrë kundër rreshtave të policisë. Pasi morën një makinë të parkuar, protestuesit e shtynë drejt vijave të policisë dhe i vunë flakën, duke i detyruar policët të tërhiqeshin.
Vajza të reja me veshje sportive dhe maska kundër COVID-it, si dhe djem të rinj me tuta të zeza dhe maska skish, vraponin sa më pranë policisë që të mundeshin për të hedhur predhat e tyre, duke i tallur dhe sharë policët. Djemtë shpesh ua drejtonin organet gjenitale kundërshtarëve të tyre, për të treguar, në një mënyrë që nuk kërkon njohuri të rrjedhshme të shqipes për t’u kuptuar, se çfarë dëshironin t’u bënin efektivëve.
Dhjetëra herë gjatë asaj nate të së shtunës, m’u desh të largohesha për t’i shpëtuar gazit lotsjellës mbytës; çdo herë, brenda pak sekondash, vinte me vrap një vullnetar për të më hedhur ujë të distiluar në sy. Kjo tregonte nivelin mbresëlënës dhe në dukje spontan të organizimit studentor që qëndronte pas protestave.
Tea, një studente 21-vjeçare e matematikës, më pyeti nga vija teksa më hidhte ujë në sy. “Angli”, shqiptova me vështirësi. “Atëherë ti nuk na njeh ne shqiptarët, ne jemi të çmendur fare”, qeshi ajo. “Ai do të ikë dhe ne do ta bëjmë të ikë, sa më shpejt të jetë e mundur”.
Sigurisht, dhuna në rrugë, e cila tashmë zhvillohet në valë qetësimi dhe përshkallëzimi, nuk ka përfunduar, dhe as tubimet masive, të cilave tashmë u janë bashkuar pedagogët dhe mësuesit e universiteteve në grevë.
Të premten, iu bashkova protestuesve jashtë Ministrisë së Arsimit, në Rrugën e Durrësit, e cila është kthyer në qendrën e protestave të mëngjesit, përpara se më vonë gjatë ditës të mblidhet një turmë shumë më e madhe përgjatë bulevardit qeveritar. Policia mbajti një qëndrim mbrojtës, e grumbulluar rreth një autoboti uji, gryka e të cilit lëvizte lehtë dhe pikonte, sikur të priste me padurim dhunën që do të pasonte.
Një rresht vajzash të shkollës u kapën krah për krah dhe dolën në ballë, duke sfiduar policinë që t’i largonte me forcë. Këtë policia e bëri pasi protestues meshkuj vrapuan nga pas tyre dhe nisën të hidhnin gurë: fillimisht me shpërthime uji nga autoboti dhe më pas me breshëri gazi lotsjellës.
I kërkova njërës prej vajzave të më jepte një intervistë. “Prindërit e mi nuk do të ishin të kënaqur”, tha ajo, duke ulur maskën kundër COVID-it. I thashë se intervista do të ishte anonime. “Ah, në rregull”, u përgjigj ajo, “Ne jemi këtu për të rrëzuar diktatorin Edi Rama”, tha me një buzëqeshje të gëzuar, përpara se të largohej me vrap kur u hodh vala e radhës e gazit lotsjellës.
Gratë ishin po aq të pranishme sa burrat në vijën e parë të përleshjeve. Një grua rreth të tridhjetave, e veshur me krahë rozë engjëlli, vrapoi drejt e te policia për t’u hedhur një gur në fytyrë. Një tjetër, e re dhe e veshur me hixhab e rroba modeste, përplasi një gur kalldrëmi në bordurë, pastaj ua hodhi policëve dhe u largua me hapa të shpejtë, duke qeshur.
Më vonë atë mbrëmje, teksa turma e protestuesve jashtë ndërtesave qeveritare përgjatë bulevardit shndërrohej në një turmë të dhunshme, pashë disa qindra protestues që nisën të shkulnin gurët e kalldrëmit dhe t’ua hidhnin policëve.
Disa u ngjitën mbi ndërtesën e parlamentit dhe thyen xhamat me mbajtëse metalike biçikletash, duke u përpjekur të shqyenin dyert e trasha prej druri, përpara se të shpërndaheshin nga breshëri pas breshërie gazi lotsjellës, në përleshje që vazhduan gjatë gjithë natës.
Në ditët e para të trazirave, qeveria u përpoq të krijonte një përshtypje normaliteti, duke dërguar ekipe gjatë natës për të pastruar rrënojat dhe për të lyer mbi parullat në mure, pa dyshim me shpresën se protestat do të shuheshin vetvetiu. Megjithatë, të paktën, turma të mëdha që thyejnë dritaret dhe dyert e parlamentit dhe të pallatit të kryeministrit, me qëllim që t’u vënë flakën, përbëjnë me siguri një pengesë për zhvillimin normal të procedurave parlamentare. Për më shumë se një javë, Parlamenti u pezullua, ndërsa trazirat përfshinë jetën e përditshme të kryeqytetit.
Të dyja palët, qeveria dhe protestuesit, fajësojnë njëra-tjetrën për dhunën. Të premten dhe të shtunën, nga ajo që pashë në terren, dukej se policia përdorte forcën vetëm për vetëmbrojtje, pasi ishte përballur me sulme të vazhdueshme, ose në përpjekje për të parandaluar mësymjen apo shkatërrimin e ndërtesave qeveritare.
Por, në përpjekje për të parandaluar një Maidan shqiptar në qendrën e pushtetit të kryeqytetit, policia ka zhvilluar taktika të reja për shpërndarjen e grumbullimeve të mundshme të protestuesve: autobotë uji dhe sulme me shkopinj gome, saçme gome të qëlluara me armë gjahu dhe breshëri të vazhdueshme gazi lotsjellës, i cili qëndron pezull mbi qendrën e qytetit si një mjegull e dendur, tipike për romanet e Dikensit. Personat që mund të përfshihen në trazira arrestohen paraprakisht nga skuadrat e policisë që kryejnë arrestime të shpejta, ndonjëherë në dukje krejt rastësisht.
Natën, efektivë të njësisë elitare të forcave speciale të policisë, RENEA, rrethojnë zyrën e kryeministrit, ku e bëjnë të qartë dhe në mënyrë këmbëngulëse se nuk dëshirojnë të fotografohen.
Por, nëse taktikat e reja të policisë e kanë zvogëluar kërcënimin ndaj ndërtesave qeveritare, rezultati deri më tani ka qenë zhvendosja e dhunës në rrugët përreth. Atje, grupe protestuesish të dhunshëm përleshen mbrëmjeve në përballje të vazhdueshme në bulevardet kryesore tregtare dhe në rrugicat e ngushta mes tyre. Ata shkatërrojnë banka dhe kamera vëzhgimi, si dhe ngrenë barrikada të improvizuara me kosha plehrash në flakë dhe mobilie urbane, për të ngadalësuar furgonët e policisë që i ndjekin. Gjatë rrugës, hedhin kapsolla dhe mjete piroteknike drejt ndërtesave qeveritare, në përpjekje për t’u vënë flakën.
Por, për momentin, dy forca të palëkundura, Edi Rama dhe protestuesit, janë përfshirë në një betejë vullnetesh, pa asnjë mënyrë të besueshme për ta ulur tensionin, përveçse përmes mposhtjes së plotë të kundërshtarit të tyre. Të hënën, në bulevard, që ishte bërë në mënyrë të frikshme i qetë pas përdorimit dërrmues të forcës nga policia një ditë më parë, u ndesha përsëri me Borën.
“Nuk më pëlqen kjo”, tha ajo, duke bërë me shenjë drejt grupit të vogël të njerëzve që mbanin pankarta jashtë zyrës së kryeministrit. “Nëse kjo protestë kthehet sërish në paqësore, ne kemi humbur”.
Nuk kishte pse të shqetësohej: që atëherë, përleshjet kanë rifilluar. E lënë në hije nga trazirat gjetkë në Evropë, kriza më e rëndë politike e Shqipërisë prej vitesh ka ende një rrugë të gjatë përpara. Ndoshta, në vend që t’u drejtohen institucioneve të BE-së për ndërmjetësim, ndikimi më i madh do të jetë zhgënjimi ndaj një qendre evropiane që, në thelb, nuk është edhe aq e ndryshme nga Shqipëria, në fund të fundit.
Discussion about this post