Raporti i Kontrollit të Lartë të Shtetit që ka mbërritur në Kuvend, përmban edhe rezultatet e auditimit për stokun e detyrimeve të prapambetura nga vendimet e gjykatave të ndërkombëtare. Konkretisht monitorimi është bërë për detyrimet e prapambetura nga ana e MFE nuk përfshihen detyrimet e prapambetura të Gjykatave të Arbitrazhit dhe Gjykatës së të Drejtave të Njeriut.
Sipas KLSH, lidhur me detyrimin total të akumuluar për Arbitrazhet Ndërkombëtare është raportuar se ai rezulton në rreth 109.5 milionë euro. Ndërsa vlera totale e vendimeve të arbitrazhit të paguara nga buxheti i shtetit rezulton në masën rreth 33.3 milion lekë dhe që është paguar nga 3 ministri të vendit.
“-1.5 milion lekë, nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë (ARRSH), për likuidimin e faturave të shërbimeve juridike, për përfaqësimin dhe mbrojtjen në çështjen e arbitrazhit ndërkombëtar nr.23988/MHM.
-8.694 milion lekë nga Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, për pagesën e kostove administrative të Tribunalit për PCA Case 2018-49 ‘Valerial SRL’.
-23.1 milion lekë nga Ministria e Financave dhe Ekonomisë, për pagesën e shërbimeve juridike dhe procesin e anulimit të vendimit të arbitrazhit ICSID Case no.ARB 15/28” – thuhet në raportin e KLSH.
Sa i takon vendimeve te GJEDNJ, deri më 31.12.2020 rezultojnë ende të pa ekzekutuara, 7 vendime në vlerën 17,956,320 euro dhe të paktën 1,675,938 euro kamatëvonesa potenciale, të përllogaritura deri në këtë datë.
Me konkretisht, KLSH konstaton se nga ana e institucioneve shqiptare pjesë e procesit për zbatimin e vendimeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ), nuk rezulton të jenë zbatuar afatet 3 mujore për zbatimin e këtyre vendime.
Gjatë periudhës nën auditim vitet 2018-2020 janë zbatuar 3 vendime në vlerën 109,962 Euro, ndërkohë që rezultojnë të pazbatuar 7 vendime të tjerë me vlerë të pagueshme 17,956,320 Euro, pa përfshirë këtu interesat e pagueshëm në rast vonesash. Vendimet e pazbatuara datojnë prej vitit 2015 deri në vitin 2020. Dy prej tyre të cilët përbëjnë dhe peshën kryesore të vlerës financiare për t’u përballuar nga buxheti i shtetit përkatësisht “Sharxhi and others v. Albania” dhe “Dhimertika dhe Nika vs. Albania“, me vlerat penalizuese për Republikën e Shqipërisë përkatësisht, 13,447,300 Euro dhe 4,417,750 Euro, nuk rezultojnë të jenë zbatuar brenda afateve të përcaktuara.
Moszbatimi në afat i tyre krijon risk për aplikim interesash të pagueshme në vlera të konsiderueshme. Deri më datë 31.12.2020 interesat e pagueshme llogariten në vlerën rreth 1,675,938 Euro dhe përbëjnë efekt potencial financiar në dëm të buxhetit të shtetit.
Sa i takon vendimeve të Gjykatave të Huaja dhe Arbitrazhit Ndërkombëtar, konstatohet se, në gjykatat e huaja ndërkombëtare dhe arbitrazhin ndërkombëtar Shteti Shqiptar ka qenë si Palë e Paditur në 14 çështje gjyqësore. Nga këto rezultoi se janë gjykuar dhe dhënë vendimet për 9 çështje ndërsa 5 prej tyre presin gjykimin pranë këtyre gjykatave.
“Për 9 çështjet e gjykuara është vendosur si më poshtë: – në 5 çështje në vlerën 388,479,560 Euro pa përfshirë këtu kamatëvonesat, vendimet e dhëna nga këto gjykata janë në disfavor të Shtetit Shqiptar; – ndërsa në 4 çështje në vlerën 10,651,257 Euro janë rrëzuar pretendimet e palës paditëse dhe vendimi ka rezultuar në favor të Shtetit Shqiptar” – thuhet në raport.
Sa i takon ecurisë së njohjes dhe ekzekutimit të vendimeve të gjykatave të huaja në Shqipëri, Avokatura e Shtetit nuk disponon informacion të plotë dhe në shumicën e rasteve nuk ka qenë palë në proces nga Gjykatat e Apelit vendase, kjo si pasojë e mos thirrjes nga këto gjykata dhe nga mungesa e kërkesës prej institucioneve respektive që kanë interes të drejtpërdrejtë në çështje, të cilat thirren në gjykim nga këto gjykata.
Kryeministri Edi Rama wshtw shprehur disa herw se Shqipëria ka fituar disa gjyqe ndërkombëtare, ndërsa vendimet e arbitrazheve thonë të kundërtën.
Gijotina.com
