Ministria e Financave njoftoi se ka bërë gati për miratim një paketë fiskale trevjeçare, e cila do të zbatohet gjatë periudhës 2022-2025.
Në themel të paketës do të jetë rishikimi i përjashtimeve të TVSH-së, akcizës dhe rishikimi i normave tatimore. Ndryshimet në paketën fiskale pritet të sjellin një kontribut pozitiv në rritjen e të ardhurave tatimore me 3.1 pikë për qind.
Sipas projektbuxhetit të vitit 2022, që në vitin 2019, Ministria e Financave dhe Ekonomisë nisi hartimin e një strategjie afatmesme të të ardhurave të buxhetit. Për këtë qëllim u ftua Departamenti i Çështjeve Fiskale në FMN për të dhënë ekspertizën e kualifikuar ne drejtim të rishikimit të politikës së taksave dhe përmirësimeve në administrimin tatimor dhe doganor.
Mirëpo për shkak të tërmetit dhe pandemisë Covid-19, aplikimi i strategjisë u shty në kohë dhe pritet të hyjë në fuqi vitin që vjen. Dokumenti i FMN-së i vitit 2020 të cilën e disponon “Monitor”, mbi të cilën qeveria ka hartuar paketën ka dhënë rekomandimet e mëposhtme.
Pritet thjeshtim i pragjeve tatimore
Dokumenti i FMN-së i vitit 2020 të cilën e disponon “Monitor” mbi të cilën qeveria ka hartuar paketën, rekomandon thjeshtimin e pragjeve për të gjitha llojet e tatimeve.
Ndryshimet e shpeshta në politikën tatimore vitet e fundit kanë futur elemente që e kanë bërë të padrejtë pagesën e taksave. P.sh., punonjësit paguajnë ndjeshëm më shumë tatim mbi të ardhurat dhe kontributet sociale sesa profesionistët e pavarur që fitojnë të njëjtin nivel të ardhurash.
Politika aktuale tatimore, me disa pragje të tatimit të pagës, ka krijuar mundësi për shmangie artificiale të taksave, të tilla si vetëpunësimi fals, ndarja e bizneseve për të qëndruar brenda nivelit të ulët të tatimit mbi të ardhurat personale (TAP), analizon Fondi Monetar Ndërkombëtar. Për shembull, shumë të vetëpunësuar kanë copëzuar deklarimin e pagës në tre vende, duke shmangur pagesën e taksave për një pagë mujore bruto që arrin 180 mijë lekë dhe duhet të tatohej me 23%.
Nga hetimi që u është bërë sjelljes së bizneseve, përgjithësisht shikohet se tendenca e shmangies është për të paguar tatime mbi pagën dhe tatim mbi fitimin, jo më shumë se 15%.
Shqipëria ka shumë shkallë të progresivitetit për tatimin e të ardhurave në raport me rajonin. Kjo e ka ndërlikuar taksimin e pagave, duke e renditur Shqipërinë në një nga vendet me informalitetin më të lartë në rajon, që shkon deri në 31% në punësimin jobujqësor sipas Bankës Botërore.
Strategjia e re synon që administratat fiskale mund të jenë aktorët kryesorë në luftën kundër krimit dhe korrupsionit. Zbulimi i evazionit mund t’i çojë organizatat kriminale para drejtësisë. Paratë e krimit dhe korrupsionit mund të taksohen nëpërmjet auditorëve me metoda indirekte, të cilat tashmë gjenden në udhëzimet e OECD-së dhe institucioneve të tjera financiare, ndërkombëtare.
Në mënyrë specifike sugjerohet të luftohet evazioni fiskal i lidhur me bizneset offshore. Këto informacione mund të sigurohen nga korniza ligjore për shkëmbimin automatik të llogarive financiare.
FMN propozoi krijimin e një sistemi fiskal të thjeshtë dhe pa përjashtime tatimore, pasi këto bëhen shkak për evazion dhe shmangie fiskale. Ministria e Financave përllogarit se nga përjashtimet tatimore mungojnë të ardhura sa 5,4% e PBB-së në vit. Sektorët me të ardhurat më të mëdha të falura janë administrata publike, shërbimet e pasurive të patundshme, shërbimet arsimore dhe shërbimet e shëndetit njerëzor përkatësisht 0.84, 0.74, 0.71, dhe 0.64% e PBB-së.
FMN kërkon heqjen e përjashtimeve të TVSH për agroturizmin, ilaçeve, hoteleve, të disa lloj importesh etj. Gjithashtu kërkon që të aplikohet vetëm një prag akcize si për prodhuesit e vegjël ashtu, edhe ata të mëdhenj.
FMN lajmëron se, nëse nuk hiqen këto pragje, projekti i fiskalizimit nuk do të japë rendimentin që pritet.
Shqipëria ka një nivel grumbullimi të TVSH në raport me PBB në rreth 3 pikë përqindje më pak se rajoni. TVSH është e nënarkëtuar në shumë sektorë, por sektori i ndërtimit është veçanërisht problematik.
Përvoja ndërkombëtare tregon se ndërtimi është shumë i ndjeshëm ndaj mashtrimit të TVSH-së, përgjatë zinxhirit të furnizimit të nënkontraktuesve. Gjithashtu, kërkohet të vihen prita ligjore për të parandaluar skemat mashtruese të TVSH, duke zgjeruar gamën e palëve që duhen penalizuar./monitor
