Që protesta e fermerëve të mos merret peng sërish

Nga Klodian Tomorri

Protesta e fermerëve është e drejtë. Por kur lexoj kërkesat që ata i kanë drejtuar qeverisë nuk arrij të kuptoj se pse nuk kërkojnë asnjëherë hapjen e tregjeve?

Sot fermerët e Lushnjes dhe Beratit e shesin domaten me 30-40 lekë në fushat apo serat e tyre. Sot çmimi i domates në tezgat e Tiranës është 150 lekë. Lushnja dhe Berati janë më pak se 100 kilometra larg nga Tirana. Por çmimi nga fermeri i Lushnjes dhe ai i Beratit deri te konsumatori i Tiranës kërcen me 5-fish.

Kur në çmimin final të një produkti, prodhuesi merr vetëm 20% ose një të tretën në maksimum, atëherë ai treg është anormal dhe tërësisht disfunksional. Dhe një nga arsyet kryesore se pse tregu është anormal është monopoli.

Shikoni pak bilancet e tregut monopol të produkteve bujqësore të Tiranës. Raporti fitim/të ardhura është 70%. Pra biznes me normë fitimi 70% mbi të ardhurat. Janë 3 milionë euro çdo vit, që u merren fermerëve nga një anë dhe konsumatorëve nga ana tjetër.

Por pse fermerët nuk kërkojnë hapjen e tregjeve? Ndoshta fermerët nuk i dinë pisllëqet që bëjnë ustallarët në Tiranë. Sepse edhe atëherë kur protestojnë fermerët, protestën e tyre e marrin peng herë politikanët, herë matrapazët. Ndaj deri më tani, protestat i kanë bërë fermerët, por  subvencionet dhe përfitimet i kanë marrë tregtarët.

Pse fermerët nuk i kërkojnë qeverisë apo bashkisë që të verë në dispozicion të tyre tregje dhe transport falas me qëllim që të shesin produktet e tyre? Nuk është shpikje shqiptare. Është nga modelet më të mira europiane.

Së dyti, kërkesë për subvencion 10 lekë për çdo kilogram produkti duhet parë me kujdes. A është e drejtë që të subvencionet me 10 lekë si një kg qumësht ashtu dhe një kg kungull? Ndaj kjo kërkesë duhet riformuluar. Po u miratua një kërkesë kështu, e gjithë Shqipëria do të mbillet me kunguj.

Kërkesat për laboratorët e analizave janë të drejta. Madje duhet të kërkojnë edhe më shumë se thjesht ndërtimi i laboratorëve bujqësore. Duhet të kërkojnë edhe që shteti të marrë përsipër kompensimin e plotë nëse farat dhe fidanët që lejohet të hyjnë në treg rezultojnë me probleme, siç ndodhi me domaten sivjet.

Ndaj që protesta e fermerëve të mos merret sërish peng, ata duhet të largojnë sharlatanët nga aty. Të mos pranojnë as përpunues, as grumbullues, as tregtare dhe as politikanë. Sepse interesat e tyre janë të kundërta me ato të fermerit. Ndryshe do të ndodhë prapë ajo që ka ndodhur gjithmonë. Në emër të fermerëve do të subvencionojmë matrapazët.