Në letrën drejtuar kreut të Kuvendit, Gramoz Ruçi, Presidenti Ilir Meta thekson se Komisoni Hetimor Parlamentar i ngritur për të shqyrtuar kërkesën e PS për shkarkimin e tij është në shkelje të Kushtetutës.
Meta sqaron arsyet pse, sipas tij, ky komision nuk mund të marrë vendime, duke theksuar se “ky Kuvend tashmë pas zgjedhjeve të zhvilluara më 25 prill 2021, ndodhet në një periudhë tranzitore, që i duhet të qëndrojë në detyrë si një detyrim kushtetues, por nuk ka as kohë dhe as legjitimitet të ndërmarrë iniciativa për asnjë lloj veprimtarie hetimore, ndaj askujt, dhe për asnjë arsye”.
Pjesë nga letra e Metës:
Për sa më sipër, në cilësinë e Kryetarit të Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, me qëllim që veprimtaria e institucionit që ju kryesoni të realizohet brenda kufijve që i përcakton Kushtetuta dhe ligji, si President i Republikës, ndihem i detyruar t`ju sjell në vëmendje se:
1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 4 parashikon se:
“E drejta përbën bazën dhe kufijtë e veprimtarisë së shtetit dhe se Kushtetuta është ligji më i lartë në Republikën e Shqipërisë.”
Formulimi i këtyre parimeve të shtetit të së drejtës në kushtetutën tonë, mbart njëkohësisht detyrimin se, për të zbatuar këto parime, nuk mund të përjashtohet askush, përfshirë dhe Kuvendin e Shqipërisë.
2. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 7, parashikon se:
“Sistemi i qeverisjes në Republikën e Shqipërisë bazohet në ndarjen dhe balancimin ndërmjet pushteteve ligjvënës, ekzekutiv dhe gjyqësor.”
3. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 65, pikat 1 dhe 4, parashikon se:
“1. Kuvendi zgjidhet çdo 4 vjet. Mandati i Kuvendit fillon me mbledhjen e parë të tij pas zgjedhjeve dhe përfundon në të njëjtën datë të të njëjtit muaj të vitit të katërt nga data e mbledhjes së parë. Në çdo rast, Kuvendi qëndron në detyrë deri në mbledhjen e parë të Kuvendit të ri të zgjedhur.
4. Kuvendi nuk mund të nxjerrë ligje gjatë periudhës 60 ditë para mbarimit të mandatit të tij deri në mbledhjen e parë të Kuvendit të ri, me përjashtim të rasteve të vendosjes së masave të jashtëzakonshme.”
4. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 66, parashikon se:
“Mandati i Kuvendit zgjatet vetëm në rast lufte dhe për aq kohë sa vazhdon ajo. Kur Kuvendi është i shpërndarë, ai rithirret vetiu.”
5. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 75, pika 2, parashikon se:
“Kuvendi organizohet dhe funksionon sipas rregullores së miratuar nga shumica e të gjithë anëtarëve.”
6. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 77, parashikon se:
“1. Kuvendi zgjedh nga gjiri i tij komisione të përhershme, si dhe mund të caktojë komisione të posaçme.
2. Kuvendi ka të drejtë dhe, me kërkesë të një të katërtës së të gjithë anëtarëve të tij, është i detyruar të caktojë komision hetimi për të shqyrtuar një çështje të veçantë. Përfundimet e tyre nuk janë detyruese për gjykatat, por mund t’i njoftohen prokurorisë, e cila i vlerëson sipas procedurës ligjore.
3. Komisionet e hetimit veprojnë sipas procedurës së parashikuar me ligj.”
7. Ndërsa neni 90, i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, parashikon se:
“1. Presidenti i Republikës nuk ka përgjegjësi për aktet e kryera në ushtrim të detyrës së tij.
2. Presidenti i Republikës mund të shkarkohet për shkelje të rëndë të Kushtetutës dhe për kryerjen e një krimi të rëndë. Propozimi për shkarkimin e Presidentit në këto raste mund të bëhet nga jo më pak se një e katërta e anëtarëve të Kuvendit dhe duhet të mbështetet nga jo më pak se dy të tretat e të gjithë anëtarëve të tij.
3. Vendimi i Kuvendit i dërgohet Gjykatës Kushtetuese, e cila, kur vërteton fajësinë e Presidentit të Republikës, deklaron shkarkimin e tij nga detyra.”
8. Bazuar edhe në këto parime e parashikime kushtetuese, Kuvendi ka hartuar e miratuar dhe ligjin nr. 8891, datë 2.5.2002, “Për organizimin dhe funksionimin e komisioneve hetimore”, ku në nenin 4 të tij ka parashikuar pikërisht ngritjen dhe funksionimin e komisioneve hetimore konform parimeve kushtetuese.
9. Paraprakisht duhen evidentuar disa momente proceduriale që lidhen me ushtrimin e veprimtarisë (A) së një komisioni hetimor në përgjithësi, dhe (B) një komisioni hetimor në veçanti, sipas kërkesës së nenit 112, të Rregullores së Kuvendit:
A: Rregullat e përgjithshme për ushtrimin e veprimtarisë së një komisioni hetimor në përgjithësi, përcaktojnë se:
9.1 Komisionet e hetimit duhet të ngrihen dhe të veprojnë gjithnjë në respekt të parimeve kushtetuese dhe sipas procedurës së parashikuar me ligj.
9.2 Përfundimi i nxjerrë nga veprimtaria, gjithnjë e ligjshme e një komisioni hetimor, nuk është detyruese për gjykatat.
9.3 Kuvendi i Shqipërisë, për këtë qëllim ka miratuar ligjin nr. 8891, datë 2.5.2002 “Për organizimin dhe funksionimin e Komisioneve Hetimore të Kuvendit”, ligj ky që është referuar edhe në shkresat e sipërcituara, si mbështetje ligjore për kryerjen e njoftimeve.
9.3.1 Ligji nr. 8891/2002, parashikon në nenin 4, pika 6, se: “Komisionet hetimore nuk mund të ngrihen gjatë 4 muajve para mbarimit të mandatit të Kuvendit.”
9.3.2 Neni 8, pika 2, i ligjit nr. 8891/2002, parashikon se: “Vendimi i Kuvendit duhet të përmbajë qëllimin e krijimit të komisionit, objektin e hetimit, numrin dhe anëtarët e tij, sipas përkatësisë politike, si dhe kryetarin e zëvendëskryetarin.”
9.3.3 Neni 9, i ligjit nr. 8891/2002, parashikon se:
“[…] 2. Komisioni përbëhet nga deputetë të partive të pozitës dhe të opozitës, në raporte sa më të afërta përfaqësimi, por diferenca të jetë jo më shumë se një anëtar.
3. Kryetari i komisionit i takon atij grupimi politik, deputetët e të cilit janë nismëtarë të krijimit të komisionit. Në këtë rast zëvendëskryetari i takon grupimit tjetër.
4. Emrat e deputetëve anëtarë të komisionit, raportet e përfaqësimit në komision, si dhe përkatësia politike e vendit të kryetarit dhe zëvendëskryetarit, diskutohen në Byronë e Kuvendit, të cilat i propozohen Kuvendit për miratim.
5. Anëtarët e komisionit kanë të drejtë të tërhiqen nga komisioni në çdo kohë që ata e çmojnë të arsyeshme, me përjashtim të momentit kur komisioni do të marrë vendimin përfundimtar.
6. Anëtarët e larguar zëvendësohen nga grupimi politik që ato përfaqësojnë, jo më vonë se 3 ditë nga data e deklarimit të tërheqjes së tyre. Anëtari i ri miratohet në seancën plenare më të parë të Kuvendit, me propozim të grupimit politik përkatës.
7. Në rastet e mungesave të anëtarit të komisionit të hetimit, pa shkaqe të përligjura në më shumë se 3 mbledhje radhazi, komisioni vendos që të kërkojë zëvendësimin e tij në seancën plenare më të afërt të Kuvendit. Anëtari i ri ka të drejtë të njihet me përmbajtjen e të gjithë veprimtarisë së zhvilluar nga ana e komisionit.
8. Kur një grupim politik tërheq anëtarët e tij nga komisioni, atëherë Kuvendi i zëvendëson ata me deputetë të tjerë. Në rast se anëtarët e tërhequr të komisionit i takojnë grupimit politik ku bëjnë pjesë nismëtarët e komisionit, Kuvendi vendos pushimin e veprimtarisë së mëtejshme të komisionit. […]”.
9.3.4 Neni 10, pika 1, e ligjit nr. 8891/2002, parashikon se: “Kryetari dhe zëvendëskryetari i komisionit drejtojnë të gjithë veprimtarinë e tij në përputhje me këtë ligj, si dhe me Rregulloren e Kuvendit. Në mungesë të kryetarit, detyrat e tij kryhen nga zëvendëskryetari.”
