Shifrat zbulojnë realitetin! Një në pesë “të punësuar” punojnë pa pagesë pranë familjes

Shifrat zbulojnë realitetin e hidhur: gratë mbajnë barrën më të madhe të punës pa shpërblim, ndërsa bujqësia ende dominon tregun e punës

Numri i të punësuarve në Shqipëri arriti në 1.177.245 persona gjatë vitit 2024, duke u rritur me mbi 22 mijë vetë krahasuar me një vit më parë, sipas të dhënave të fundit të INSTAT. Por pas kësaj rritjeje fshihet një e vërtetë më e errët: 40% e të punësuarve të rinj janë pjesë e kategorisë “në biznes familjar (pa pagesë)”.

Në total, 285 mijë persona, ose gati një në katër të punësuar, punojnë pa marrë asnjë pagë, kryesisht në bujqësi dhe aktivitete familjare.

Gratë, më të prekura nga puna pa lekë

Nga raporti i INSTAT del se 32,2% e grave të punësuara janë pjesë e punës pa shpërblim, krahasuar me 17,6% të burrave. Me fjalë të tjera, gati një në tre gra që figurojnë si “të punësuara” nuk kanë të ardhura të veta.

Ky hendek gjinor thellohet edhe më shumë po të kihet parasysh se gratë janë më të prekura nga papunësia dhe zënë pjesën më të madhe të popullsisë ekonomikisht joaktive. Në fund të llogarive, më pak se 40% e grave shqiptare kanë një pagë të vetën, duke i mbajtur ato të varura nga familja dhe duke i kufizuar në hapësirat e pabarazisë shoqërore e ekonomike.

Një vend europian me 37% të punësuar në bujqësi

Shqipëria mban rekordin absolut në Europë për përqindjen e popullsisë së angazhuar në bujqësi: 37% e të punësuarve ndodhen në këtë sektor, ndërkohë që mesatarja europiane është vetëm 4%.

Kjo shifër nuk pasqyron domosdoshmërisht mirëqenie ekonomike. Shpesh bëhet fjalë për bujqësi për vetëkonsum, me të ardhura minimale, por që në statistika klasifikohet si “punësim”.

Numrat e bukur, realiteti i hidhur

Kur një e pesta e të gjithë të punësuarve në vend punojnë pa pagë, lindin disa pyetje thelbësore:

A është kjo “punësim” apo thjesht mbijetesë?

A po shërbejnë shifrat për të fshehur realitetin e varfërisë rurale?

A mund të flitet për progres ekonomik kur një në tre gra punojnë pa pagesë?

Në vend që të kënaqemi me rritjen numerike të punësimit, ndoshta është koha të pyesim se çfarë vlere ka ky punësim për qytetarët. Sepse një treg pune që nuk ofron paga reale, por vetëm status statistikor “i punësuar”, është një treg që e mban Shqipërinë peng të së shkuarës, larg standardeve europiane dhe larg mirëqenies që njerëzit meritojnë.