Vizita e përbashkët e diplomatëve të lartë të Bashkimit Evropian dhe SHBA-së në Prishtinë dhe Beograd ishte e dizajnuar që të tregonte se Uashingtoni dhe Brukseli po punojnë në partneritet të ngushtë dhe se nuk ka hapësirë midis tyre që ndonjëra palë të mund ta përdorë, tha për Radion Evropa e Lirë, Edward P. Joseph, profesor në Universitetin Johns Hopkins në Uashington.
I dërguari i posaçëm i SHBA-së për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, dhe i dërguari i posaçëm i BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Mirosllav Lajçak, gjatë kësaj jave vizituan Prishtinën dhe Beogradin.
Profesori Joseph tha se kjo vizitë e përbashkët ishte një përpjekje e qartë për të nxitur rinisjen e dialogut, që ka ngecur pas një sërë ngjarjesh të diskutueshme që ndodhën në vjeshtë.
“Ajo që SHBA-ja dhe BE-ja nuk mund të arrijnë në dialog – në formën siç është i strukturuar aktualisht – është ajo që i duhet Serbisë, Kosovës dhe rajonit: zgjidhja e mosmarrëveshjeve”, tha Joseph.
Gjatë vizitës së tyre, Escobar dhe Lajçak u bën thirrje Kosovës dhe Serbisë që të rikthehen në tryezën e bisedimeve.
Kosova dhe Serbia kanë zhvilluar rundin e fundit të dialogut në nivel të lartë politik në korrik të vitit 2021, por ky takim midis kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, dhe presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, nuk prodhoi asnjë rezultat konkret.
Radio Evropa e Lirë: Cila mendoni se është rëndësia për dialogun Kosovë-Serbi e vizitës së përbashkët të përfaqësuesit të posaçëm të BE-së, Mirosllav Lajçak dhe të dërguarit të posaçëm të SHBA-së, Gabriel Escobar në Prishtinë dhe Beograd? A e shihni këtë vizitë si një hap përpara që palët të kthehen në tavolinën e negociatave?
Edward P. Joseph: Vizita e përbashkët qartësisht është një përpjekje për të rinisur dialogun që ka ngecur pas një pauze të gjatë dhe një sërë ngjarjesh të diskutueshme që ndodhën në vjeshtë. Ne nuk duhet të harrojmë mosmarrëveshjen për targat e makinave në shtator, që nxiti dislokimin e avionëve luftarakë serbë dhe automjeteve të blinduara – së bashku me një vizitë pranë kufirit të ambasadorit rus ose zhurmën që u shkaktua në Serbi pas dislokimit të koordinuar të policisë në veri, për të arrestuar anëtarët e një rrjeti të krimit të organizuar.
Ne po ashtu nuk duhet të harrojmë se dialogu ka ngecur përpara se të zgjidhej Qeveria Kurti vitin e kaluar. Bisedimet dështuan gjatë Qeverisë së mëparshme të Hotit, jo shumë kohë pasi Marrëveshja e Uashingtonit u nënshkrua në shtator të vitit 2020.
Pra, vizita e Lajçakut dhe Escobarit është një përpjekje e natyrshme për të rinisur procesin, që me sa duket është ndërtuar rreth avancimit të diskutimit për Asociacionin e komunave me shumicë serbe. Në Prishtinë, ata thanë garanci në formë beninje për Asociacionin, dhe në Beograd pranuan se ajo për të cilët palët janë pajtuar në dialog, duhet të zbatohet.
Ashtu siç ka bërë SHBA-ja qëkur erdhi administrata Biden, vizita e përbashkët është e dizajnuar për të treguar se Uashingtoni dhe Brukseli po punojnë në partneritet të ngushtë dhe se nuk ka hapësirë midis tyre që ndonjëra palë ta shfrytëzojë.
Radio Evropa e Lirë: Çfarë ndikimi mund të kenë përpjekjet e përbashkëta të BE-së dhe SHBA-së për rinisjen e dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë?
Edward P. Joseph: Është e rëndësishme të kuptohet se çfarë mund dhe nuk mund të arrijë dialogu, në formën siç është i strukturuar aktualisht. Lajçaku, me mbështetjen e Escobarit, me mjeshtëri zgjidhi krizën për targat në vjeshtë. Palët mund dhe duhet të zgjidhin brenda dialogut çështjet e pazgjidhura për një kohë të gjatë, siç është çështja e personave të zhdukur.
E di nga dora e parë rëndësinë e gjetjes së zgjidhjeve praktike për këto lloje të çështjeve. Në prill të vitit 2012, si zëvendësshef i misionit të OSBE-së në Kosovë, personalisht kam negociuar marrëveshjen midis Beogradit dhe Prishtinës për mbajtjen e zgjedhjeve serbe në Kosovë. Këto ishin zgjedhjet që sollën në pushtet partitë kryesore qeverisëse në Serbi. Të dy palët ishin plotësisht të kënaqura me mënyrën se si OSBE-ja e trajtoi çështjen e zgjedhjeve. Kjo zgjidhje u lejoi serbëve të Kosovës të votonin në mënyrë dinjitoze – pa kompromentuar në asnjë mënyrë pavarësinë apo autoritetin kushtetues të Kosovës. Unë sigurisht shpresoj që serbët e Kosovës do të lejohen sërish të votojnë në zgjedhjet e pranverës, nën kujdesin e OSBE-së.
Pra, janë hapa qartësisht të rëndësishëm, hapa praktikë që dialogu mund të arrijë. Ajo që SHBA-ja dhe BE-ja nuk mund të arrijnë në dialog – në formën siç është i strukturuar aktualisht – është ajo që i duhet Serbisë, Kosovës dhe rajonit: zgjidhja e mosmarrëveshjeve. Arsyeja nuk është diçka kalimtare si politika e brendshme, por diçka më thelbësore: çekuilibrimi i levave të ndikimit midis dy palëve. Vetëm Kosova penalizohet nga mospasja e një zgjidhjeje dhe jo Serbia.
Ne e dimë që çekuilibri në leva është problem për shkak të asaj që thotë dhe bën regjimi i Vuçiqit. Për shembull, në dhjetor, ministri i Jashtëm serb, Sellakoviq deklaroi sërish se “Kosova është sfida kryesore politike dhe ushtarake për Serbinë”. A tingëllon ky si një qëndrim i një qeverie që është e gatshme të negociojë një zgjidhje?
Por, kjo shkon përtej deklaratave. Shikoni veprimet që ndërmerr Beogradi që ta mbajë Kosovën të izoluar ndërkombëtarisht – duke vrapuar nga Irani në Surinami, në Greqi dhe deri në Afrikë…. dhe në forume ndërkombëtare siç është INTERPOL-i. I bën të gjitha këto për ta mbajtur Kosovën të izoluar dhe të dobët./Marrë nga REL/
Discussion about this post