Deklarata e sotme e Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, Skënder Hita, nuk tingëlloi si komunikim institucional për rendin publik. Tingëlloi si një konferencë politike, e ndërtuar për të kriminalizuar zemërimin qytetar dhe për t’i vënë uniformës së shtetit një detyrë që nuk i takon: mbrojtjen e reputacionit të bizneseve që perceptohen si të lidhura me pushtetin.
Protestuesit e Zvërnecit nuk kanë dalë dje në rrugë për të sulmuar turizmin shqiptar. Ata kanë ngritur zërin kundër një modeli ekonomik ku bregdeti trajtohet si pronë private e një pakice të lidhur me pushtetin. Forma e protestës së tyre ka qenë presioni publik, thirrjet ndaj bizneseve që mbështesin qeverinë dhe vlerësimet negative në platformat online. Mund të debatohet nëse kjo është mënyra më e mirë e protestës. Mund të diskutohet nëse review-t negative janë të drejta, të ekzagjeruara apo të padrejta. Por një gjë është e qartë: në një vend demokratik, pakënaqësia qytetare nuk mund të trajtohet automatikisht si krim kibernetik.
Ajo që bëri sot kreu i Policisë së Shtetit ishte shumë më e rëndë se një deklaratë rutinë. Ai doli para publikut dhe foli për “rrjet llogarish”, “aktivitet të koordinuar”, “dëmtim të reputacionit”, “interes ekonomik të vendit” dhe “forcë të ligjit”, duke krijuar përshtypjen se qytetarët që kritikojnë biznese të caktuara online janë tashmë nën lupën e shtetit.
Kjo është e rrezikshme.
Policia e Shtetit nuk është zyrë marketingu për resortet. Nuk është agjenci PR për oligarkët. Nuk është departament i mbrojtjes së imazhit të qeverisë. Misioni i saj është rendi, siguria, jeta, prona dhe ligji. Jo yjet në Google. Jo reputacioni online i bizneseve pranë pushtetit. Jo frika e qeverisë nga një protestë që po zhvendoset nga rruga në hapësirën dixhitale.
Nëse ka kallëzime konkrete, le të hetohen sipas ligjit. Nëse ka prova për ndërhyrje të paligjshme, falsifikim identitetesh, përdorim bot-esh, kërcënime apo dëme të provueshme, le të veprojë prokuroria. Por drejtori i policisë nuk mund të dalë në konferencë dhe të shpallë publikisht një lloj alarmi kombëtar për review negative, ndërkohë që vetë deklarata e tij pranon se materialet procedurale “do t’i referohen” prokurorisë. Pra pyetja është e thjeshtë: nëse prokuroria ende nuk është vënë në qendër të veprimit procedural, mbi çfarë baze po flitet për identifikim llogarish, analizë lidhjesh, gjurmim infrastrukture teknike dhe verifikim masiv profilesh?
Këtu nis problemi i madh.
Në një shtet ligjor, policia nuk mund të sillet si gjykatë, si prokurori dhe si ekspert i reputacionit privat njëkohësisht. Ka një kufi të qartë mes monitorimit publik të hapësirës online dhe hetimit procedural që prek të dhëna, llogari, identitete dhe prova dixhitale. Kur një institucion policor flet për “mbi 10 mijë llogari” dhe për profile “të identifikuara”, qytetari ka të drejtë të pyesë: kush e autorizoi këtë proces? Cili është roli i prokurorisë? A ka urdhra proceduralë? A po ruhen të drejtat e qytetarëve? Apo po përdoret frika nga “krimi kibernetik” për të trembur protestuesit?
Deklarata e kreut të policisë nuk ishte neutrale. Ajo nuk tha: “Do të verifikojmë çdo kallëzim me kujdes, duke respektuar të drejtën e shprehjes dhe protestës.” Jo. Ajo zgjodhi një gjuhë alarmiste. E paraqiti reagimin online si kërcënim për turizmin, për ekonominë, për imazhin e Shqipërisë. Me pak fjalë, e veshi protestën me petkun e sabotimit kombëtar.
Ky është një film i njohur. Sa herë qytetarët prekin interesat e mëdha, pushteti kujtohet për “imazhin e vendit”. Kur denoncohen betonizimet, thuhet se po dëmtohet turizmi. Kur sulmohen oligarkët me kritika publike, thuhet se po dëmtohet ekonomia. Kur qytetarët kërkojnë llogari për pronën publike, etiketa është gati: të organizuar, të manipuluar, të rrezikshëm, anti-shqiptarë.
Por Shqipërinë nuk e dëmton qytetari që shkruan një review negative. Shqipërinë e dëmton kapja e shtetit. Shqipërinë e dëmton policia që duket më e shqetësuar për imazhin e bizneseve sesa për të drejtat e protestuesve. Shqipërinë e dëmton fakti që institucionet reagojnë me shpejtësi kur preken interesat e të fortëve, por heshtin ose zvarriten kur qytetarët ankohen për grabitje pronash, dëme mjedisore, tenderë të dyshimtë apo abuzime me bregdetin.
Kreu i Policisë së Shtetit duhet të japë shpjegime, jo leksione. Duhet të sqarojë nëse verifikimet për llogaritë online janë bërë mbi bazën e kallëzimeve konkrete dhe nën drejtimin e organit të akuzës. Duhet të tregojë se si do të ndahet një qytetar real që shpreh pakënaqësi nga një llogari e rreme që mund të përdoret për manipulim. Duhet të garantojë publikisht se askush nuk do të intimidohet për shkak të bindjeve politike, protestës apo kritikës ndaj bizneseve të lidhura me pushtetin.
Sepse sot mesazhi që morën qytetarët ishte i kundërt: kujdes çfarë shkruani, kujdes kë kritikoni, kujdes cilit biznes i vendosni një yll, sepse shteti po ju sheh.
Ky nuk është rend publik. Ky është presion.
Në vend që Policia e Shtetit të vendoset mbi palët, ajo rrezikon të duket si palë. Në vend që të mbrojë të drejtën e qytetarëve për protestë, ajo del me një deklaratë që i jep përparësi frikës së bizneseve nga opinioni publik. Në vend që të ndajë qartë krimin nga kritika, ajo i përzien të dyja në një paketë të vetme komunikimi, ku çdo veprim i koordinuar qytetar mund të interpretohet si kërcënim.
Dhe kjo është arsyeja pse deklarata e sotme e Skënder Hitës duhet lexuar si sinjal alarmi. Jo për review-t negative. Jo për yjet në Google. Por për mënyrën se si një institucion i sigurisë publike mund të përdoret për të disiplinuar pakënaqësinë qytetare kur ajo prek njerëzit e pushtetshëm.
Policia nuk duhet të jetë zëri i oligarkëve. Nuk duhet të jetë avokate e qeverisë. Nuk duhet të jetë instrument për të ftohur protestën.
Në një demokraci, qytetari ka të drejtë të protestojë, të kritikojë, të bojkotojë dhe të shprehë publikisht pakënaqësinë e tij. Nëse dikush kalon kufirin e ligjit, le të hetohet me prova, me prokurori dhe me procedurë. Por askush nuk duhet të trembet nga uniforma vetëm pse i ka prishur rehatinë një biznesi të afërt me pushtetin.
Sot, kreu i Policisë së Shtetit nuk mbrojti rendin. Ai mbrojti një narrativë.
Dhe kur policia fillon të mbrojë narrativën e pushtetit, qytetarët kanë arsye të frikësohen më shumë nga heshtja sesa nga protesta.
Discussion about this post