Një vrap 90-minutësh në Alpet shqiptare u kthye në një situatë ku çdo minutë mund të ishte vendimtare për jetën.
Amy Lecons, një australiane që jeton në Zelandën e Re, kishte dalë më 22 qershor për të vrapuar në zonën e Valbonës, pa e imagjinuar se disa kilometra më vonë do të kafshohej nga një gjarpër helmues dhe do të mbetej e bllokuar në një shteg të largët malor, shkruan “Truth Times”.
Ajo nuk do të kthehej në bujtinën ku qëndronte për tre ditë.
Lecons ishte rreth 7 kilometra brenda një itinerari prej 11 kilometrash kur, teksa po zbriste dhe kthehej në një kthesë, ndjeu një dhimbje të fortë në tendinën e Akilit të këmbës së majtë.
“E kuptova menjëherë se më kishte kafshuar një gjarpër”, rrëfen ajo. Në atë moment pa edhe gjarprin nën këmbët e saj.
Reagimi i parë ishte të merrte telefonin dhe ta filmonte kafshën, me shpresën se pamjet do të ndihmonin ekipet mjekësore për ta identifikuar.
Ajo nuk e dinte se videoja që po regjistronte në ato momente do të bëhej më vonë virale dhe do të shihej nga miliona njerëz.
Dy telefonata në 112 që përfunduan papritur
Lecons, e cila kishte njohuri të ndihmës së parë nga vitet e jetesës në Australi, u përpoq të qëndronte e qetë dhe të mos lëvizte.
Në orën 10:20, telefonoi numrin shqiptar të emergjencës, 112. “Kjo telefonatë zgjati më pak se një minutë para se të ma mbyllnin”, tregon ajo.
Lecons kërkoi të fliste me dikë në anglisht. Sipas saj, personi në anën tjetër të telefonit përgjigjej herë pas here, por ajo nuk kuptonte se çfarë po i thuhej dhe telefonata përfundoi.
Vetëm dy minuta më vonë, në 10:22, ajo telefonoi të atin në Australi përmes WhatsApp. Babai i saj, Robert Lecons, është mjek i përgjithshëm në një zonë rurale të Australisë së Jugut. Ai e udhëzoi të mbante këmbën të palëvizur dhe të ulte rrahjet e zemrës, ndërsa ajo i dërgoi vendndodhjen e saktë përmes aplikacionit What3Words.
Më pas ai mbylli telefonatën për të kontaktuar vetë shërbimet australiane të emergjencës.
Ndërkohë, Amy telefonoi sërish 112. Edhe kjo telefonatë, sipas saj, përfundoi njësoj. Zgjati vetëm 53 sekonda. “Ata ia kishin mbyllur telefonin Amy-t dy herë”, thotë babai i saj, duke e cilësuar situatën veçanërisht shqetësuese, pasi edhe ai vetë punon si mjek rural dhe është i përfshirë në shërbimet e urgjencës.
Nga Shqipëria në Australi dhe Interpol
Me emergjencën shqiptare që nuk po jepte zgjidhje, babai i saj nisi një përpjekje ndërkombëtare për ta shpëtuar. Ai kontaktoi Shërbimin e Ambulancës së Australisë së Jugut përmes numrit 000.
Një operator në Adelaide nisi të kontaktonte Interpol-in, duke përcjellë informacionin për situatën dhe vendndodhjen e Amy-t.
Në të njëjtën kohë, Lecons kërkoi një tjetër rrugë ndihme. Ajo telefonoi pronarin e Traveler Hostel në Shkodër, ku kishte qëndruar më herët. “Menjëherë u përgjigj, e kuptoi rëndësinë e situatës dhe filloi të telefononte gjithandej”, rrëfen ajo.
Sipas Lecons, pikërisht ky person ndihmoi që Valbonë Summer Clinic të vihej në kontakt me të. Rreth 25 minuta pas kafshimit, u nis një ambulancë. Por fakti që ajo ndodhej në një shteg të largët malor e zgjati edhe më tej operacionin e shpëtimit. Ekipit iu deshën rreth 30 minuta për të mbërritur tek ajo, ndërsa më pas kaloi rreth një orë deri në mbërritjen në spitalin e Bajram Currit.
Atje iu dha antivenom, serumi kundër helmit.
“Nuk doja të vdisja vetëm në një shteg”
Në videot që u bënë virale, Lecons shfaqet relativisht e qetë, madje duke buzëqeshur dhe folur me veten. Por pas kamerës, situata ishte shumë më ndryshe. “Sigurisht që pati momente kur fillova të panikoja gjatë orës së parë”, rrëfen ajo.
Ajo kujton se ambulanca e kishte të vështirë të gjente vendndodhjen e saj, pavarësisht se kishte dërguar koordinatat. Në një moment telefonoi të atin dhe shpërtheu në lot. “Vërtet nuk doja të vdisja vetëm në një shteg”, thotë ajo.
Babai i saj, nga ana tjetër e botës, përpiqej ta mbante të qetë dhe t’i përsëriste të besonte te ekipi i shpëtimit.
“Kjo nuk ishte për TikTok”
Videot e saj nga mali u shpërndanë më pas në rrjetet sociale dhe u kthyen në një fenomen viral. Por Lecons thotë se nuk i kishte bërë për TikTok.
Ajo i regjistroi sepse kishte frikë se mund të mos e kujtonte më vonë saktësisht çfarë kishte ndodhur. “E dija që të flisja për atë që po ndodhte në video do të ishte mënyra e vetme për ta rrëfyer më vonë ngjarjen”, shpjegon ajo.
Vetëm pasi ishte e sigurt dhe i pa videot të nesërmen, vendosi t’i publikonte.
Kritikat për spitalin e Bajram Currit
Përtej shpëtimit dhe reagimit të personave që e ndihmuan në mal, Lecons thotë se përvoja në spital e bëri të ngrejë pikëpyetje për gjendjen e sistemit shëndetësor.
Sipas saj, kaloi një ditë pa i siguruar letër higjienike, pasi i ishte thënë se spitali nuk kishte.
Ditën e dytë, stafi i tha se duhej të gjente dikë për t’i blerë vetë akull, pasi edhe ky furnizim kishte përfunduar. Ajo përmend edhe mungesën e hapësirës dhe pajisjeve të përshtatshme. Dhoma kishte vetëm një prizë elektrike, ndaj pajisjet duhej të përdoreshin njëra pas tjetrës.
Meqë nuk mund të ecte dhe kishte dhimbje kur përdorte patericat, duhej të transportohej me karrocë. Por, sipas saj, dyert ishin shumë të ngushta për të kaluar karroca.
“Më duhej të kryeja nevojat në shtrat”, rrëfen ajo.
Megjithatë, Lecons thekson se nuk priste që të merrte të njëjtin shërbim që do të merrte në Australi apo Zelandën e Re. Por, sipas saj, spitalet duhet të jenë në gjendje të ofrojnë një shërbim bazë dhe të përshtatshëm.
“Mediat shqiptare treguan vetëm gjysmën e historisë”
Një nga kritikat më të forta të saj lidhet me mënyrën se si historia u trajtua nga mediat shqiptare. Lecons thotë se nuk ishte në dijeni se videot e saj po shpërndaheshin në mediat shqiptare.
Ajo i zbuloi ato përmes familjes ku qëndronte ose duke kërkuar emrin e saj në Google.
Sipas saj, mediat morën vetëm pjesët më pozitive të historisë dhe krijuan një narrativë “të bukur”, duke lënë jashtë problemet që ajo kishte hasur me sistemin shëndetësor.
“Ajo që më shqetësoi ishte se mediat morën pjesë të historisë sime dhe i përdorën për të krijuar një narrativë shumë pozitive, pa trajtuar disa nga problemet e rëndësishme që ekzistojnë në sistemin shëndetësor”, thotë ajo.
Sipas Lecons, askush nga gazetarët nuk e kontaktoi para publikimit të artikujve.
Ajo kritikon veçanërisht faktin që raportimet, sipas saj, krijuan përshtypjen se sistemi shëndetësor shqiptar është plotësisht i përgatitur për të përballuar situata të tilla.
“Çfarë do të kishte ndodhur nëse nuk do të kisha pasur telefon? Apo nëse do të isha më lart në mal?”, pyet ajo. “Një vend nuk mund të mbështesë turistët nëse nuk mund të mbështesë fillimisht njerëzit e vet”.
Lecons e lidh përvojën e saj edhe me debatet e brendshme në Shqipëri.
Ajo thotë se, gjatë qëndrimit, ka dëgjuar nga njerëzit për protestat që lidhen me qëndrueshmërinë, korrupsionin dhe përmirësimin e infrastrukturës dhe shërbimeve publike.
Pikërisht për këtë arsye, ajo vendosi të flasë jo vetëm për mikpritjen shqiptare, por edhe për problemet që përjetoi.
“Një vend nuk mund të mbështesë turistët nëse nuk mund të mbështesë fillimisht njerëzit e vet”, shprehet ajo.
Sipas saj, as qeveria shqiptare, as shërbimet e emergjencës, spitali apo autoritetet e turizmit nuk e kanë kontaktuar drejtpërdrejt pas ngjarjes.
Megjithatë, ajo thotë se do të rikthehej në Shqipëri
Pavarësisht kritikave, Lecons nuk ka dalë nga Shqipëria me një qëndrim negativ ndaj vendit.
Përkundrazi, ajo thotë se ishte “plotësisht e mahnitur” nga peizazhet shqiptare, nga Gjirokastra dhe Berati deri te Tirana dhe Alpet shqiptare.
Ajo ka vlerësuar veçanërisht mikpritjen e njerëzve që e ndihmuan. “Ky është mishërimi i mikpritjes shqiptare”, thotë ajo për personin që e mori në shpinë përmes terrenit të vështirë për ta çuar drejt ambulancës.
Mesazhi për turistët që ngjiten në malet shqiptare
Pas përvojës së saj, Lecons thotë se ka kuptuar se sa të papërgatitur janë disa turistë që hyjnë në zonat malore.
Ajo u bën thirrje udhëtarëve të kenë me vete pajisje komunikimi satelitor, sinjalizues personal emergjence dhe njohuri bazë të ndihmës së parë. Vetë thotë se gabimi i saj më i madh ishte të mos kishte një pajisje komunikimi satelitor.
Por për të, problemi më serioz në rastin e saj ishte tjetër: “Gabimi më i madh ishte mënyra se si u trajtua telefonata e emergjencës.”
Sipas saj, Shqipëria duhet të investojë më shumë në shërbimet emergjente dhe të sigurojë që turistët të mund të marrin ndihmë përmes numrit 112.
“T’u mbyllësh telefonin njerëzve pa e trajtuar kërkesën e tyre për ndihmë do të sjellë pasoja që mund të shmangen dhe potencialisht edhe vdekje mes turistëve të huaj në vend”, paralajmëron ajo.
Discussion about this post