Papa Leoni XIV sapo ishte larguar nga Metz-i kur, në bordin e fluturimit AF4006 që po e kthente në Romë, iu bashkua gazetarëve dhe iu përgjigj pyetjeve të tyre, duke folur herë në anglisht dhe herë në spanjisht.
Në Metz, qytetin e Robert Schumanit, një prej etërve themelues të Evropës së bashkuar, Papa kishte rikujtuar arsyet që çuan në lindjen e projektit evropian pas dy luftërave botërore.
Më 9 maj 1950, ministri i atëhershëm i Jashtëm francez propozoi që Franca dhe Gjermania ta vendosnin prodhimin e qymyrit dhe çelikut, dy sektorë thelbësorë për industrinë e armatimeve, nën kontrollin e një autoriteti të përbashkët. Synimi ishte që një konflikt i ri mes vendeve evropiane të bëhej jo vetëm “i paimagjinueshëm”, por edhe “materialisht i pamundur”. Nismës iu bashkuan më pas Italia, Holanda, Belgjika dhe Luksemburgu, duke krijuar bërthamën nga e cila do të lindte Bashkimi Evropian.
Por sot, paralajmëroi Papa, lufta është rikthyer edhe në Evropë. Ai e përshkroi atë si një tjetër “masakër të kotë” që shkakton çdo ditë viktima të panumërta civile, duke përdorur shprehjen e Papa Benediktit XV, i cili në vitin 1917 u përpoq pa sukses të ndalte Luftën e Parë Botërore.
Papa Leoni XIV e mbylli udhëtimin e tij në Francë pikërisht në Metz me një mesazh për Evropën. Në një botë ku, sipas tij, marrëdhëniet mes njerëzve dhe shteteve po bëhen gjithnjë e më brutale, e drejta ndërkombëtare dhe multilateralizmi përbëjnë mbrojtjen më të mirë kundër vullnetit për dominim, të cilin ai e konsideron në origjinën e çdo konflikti.
Sipas Papës, Evropa mund të bëhet përsëri një model nëse rikthehet te rrënjët dhe vlerat mbi të cilat u ndërtua. Por ajo duhet të ruhet nga ajo që ai e quajti “iluzioni i riarmatimit”. Në vend të kësaj, sipas tij, nevojitet guxim për të negociuar dhe gatishmëri për të sakrifikuar disa qëndrime në emër të së mirës më të madhe të paqes.
-Shenjtëri, konflikti në Evropë është mes Rusisë dhe Ukrainës. Çfarë donit të thoshit? Dhe si mund të bisedohet me një shtet që sulmon, bombardon dhe kërcënon jo vetëm Ukrainën, por edhe vende të tjera evropiane?
Para së gjithash, parimet e doktrinës sociale promovojnë jo dhunën, të drejtën dhe çarmatimin përballë rreziqeve që ekzistojnë në botën e sotme, përfshirë ato që vijnë nga disa udhëheqës shtetesh, të cilët kanë filluar përsëri të flasin për armë bërthamore dhe për luftëra gjithnjë e më shkatërruese.
Të vazhdosh të armatosesh, të vazhdosh të shpenzosh në atë industri të tmerrshme ushtarake, e cila prej kohësh pasuron jashtëzakonisht shumë një numër të vogël njerëzish falë një industrie që nxit luftën, ndërkohë që me këto miliarda e miliarda euro apo dollarë mund të zgjidheshin probleme si uria në botë, mungesa e strehimit apo papunësia…
Armët nuk bëjnë gjë tjetër veçse ushqejnë gjithnjë e më shumë tensionin, i cili mund të çojë në shpërthimin e një lufte tjetër, të një konflikti tjetër.
Dhe shohim se dhuna, të cilën këto fuqi përpiqen vazhdimisht ta imponojnë me forcë, në vend që të dialogojnë dhe të nxisin negociatat për dallimet që natyrshëm ekzistojnë, na çon gjithnjë e më shumë drejt sigurisë se do të kemi një luftë ose disa luftëra, konflikte në të cilat po kontribuojmë në botën e sotme.
Nuk e di për të tjerët dhe nuk është çështje nëse duhet të jemi politikë apo jo, por nevojitet një zë që përpiqet të promovojë vlerat e dinjitetit njerëzor, rëndësinë e jetës dhe mundësinë që ndoshta të shpenzojmë më shumë për shëndetësinë dhe arsimin dhe më pak për armët.
Besoj se Kisha ka përgjegjësinë t’i promovojë këto vlera, duke u bërë vazhdimisht thirrje udhëheqësve, si atyre të Rusisë dhe Ukrainës apo të vendeve të tjera, që të vijnë, të ulen, të dialogojnë dhe të kërkojnë mënyra për t’i zgjidhur këto probleme pa vazhduar luftëra që tashmë nuk kanë më kuptim.
Me këtë frymë, Kisha vazhdon ta ngrejë zërin. Ne nuk mund të detyrojmë askënd. Por do të vazhdojmë të shpallim Ungjillin.
-Sa i shqetësuar jeni se inteligjenca artificiale mund të përbëjë një rrezik katastrofik për njerëzimin, madje deri në shkatërrimin e plotë të tij? Dhe çfarë duhet të bëjnë shtetet, veçanërisht Shtetet e Bashkuara dhe Kina, për të garantuar që teknologjitë e tyre të jenë të sigurta për njerëzimin?
Nëse dikush do të më pyeste: ‘A jeni në panik?’, do t’i përgjigjesha: ‘Jo, nuk jam. Natën fle i qetë’.
Megjithatë, mendoj se shqetësimet e ngritura nga shumë ekspertë të kësaj fushe, specialistë të inteligjencës artificiale, duhet të merren seriozisht. Nuk besoj se bëhet fjalë për lajme të rreme, siç kanë pretenduar disa në përpjekje për të nxjerrë ndonjë përfitim, financiar apo të një natyre tjetër.
Është interesante të vërehet se pikërisht sot lexova se drejtuesi i Nvidia-s pretendon se ka gjetur një mënyrë për të vendosur në inteligjencën artificiale një lloj barriere sigurie, nëse mund ta quajmë kështu, ose disa kufij, në mënyrë që ajo të mos dalë jashtë fushave të saj specifike dhe të shkaktojë dëmet për të cilat po flitet.
Por bëhet fjalë për të njëjtin person që thotë se nuk duhet të ketë kufizime, rregullime qeveritare e kështu me radhë.
Ky është një problem për të cilin, sipas meje, duhet të ulemi dhe të diskutojmë.
Duhet të vazhdojmë t’i ftojmë udhëheqësit politikë, drejtuesit e sektorit të inteligjencës artificiale, organizatat shoqërore dhe shoqatat që të mblidhen për të shqyrtuar atë që tashmë po ndodh dhe atë që mund të ndodhë në të ardhmen.
Thjesht të thuash: ‘Oh, kjo nuk do të ndodhë’, dhe të mbyllësh sytë përballë gjithë kësaj, besoj se nuk është mënyra më e përgjegjshme për ta trajtuar çështjen.
Vatikani ka krijuar komisionin e tij për inteligjencën artificiale. Por që nga publikimi i Magnifica Humanitas, kemi marrë kërkesa të shumta nga njerëz që vijnë nga fusha dhe sektorë të ndryshëm. Prandaj po përpiqemi të vazhdojmë të promovojmë dialogun, studimin dhe kërkimin, për të gjetur mënyra që të garantojmë se inteligjenca artificiale nuk do të arrijë deri në pikën ku mund të shkatërrojë njerëzimin ose ta përjashtojë atë nga debati.
Jam relativisht optimist se kjo mund të arrihet. Mendoj se ka mjaft njerëz që janë seriozisht të interesuar për këtë çështje dhe që janë të gatshëm ta trajtojnë atë përtej çështjeve që, edhe një herë, lidhen me pushtetin, me atë se kush arrin i pari e kështu me radhë.”
-Sot ishim në Metz, shumë pranë kufirit gjerman. A do të shkoni në Gjermani? Dy zhvillime ndoshta ju shqetësojnë edhe ju: rënia e vazhdueshme e Kishës Katolike dhe rritja e habitshme e partive ekstremiste, të cilat kërcënojnë të thyejnë konsensusin për Evropën për të cilin folët sot në Metz.
E di se shifrat janë në rënie, por në të kaluarën e njëjta gjë është thënë edhe për Francën dhe megjithatë pamë se çfarë ndodhi gjatë katër ditëve të fundit.
Nëse rigjejmë frymën e vërtetë misionare dhe mënyrën e duhur për të vepruar, besoj se ka ende shumë e shumë njerëz në Gjermani që duan ta jetojnë dhe ta kremtojnë besimin e tyre të krishterë dhe katolik.
Prandaj jam optimist në këtë drejtim, megjithëse i pranoj problemet. I njoh shkaqet e ndryshme që e kanë goditur rëndë Kishën, por ato kanë goditur rëndë, nëse mund të shprehem kështu, edhe Kishën ungjillore ose protestante dhe kanë ndikuar pak a shumë në të njëjtën mënyrë edhe mbi shoqërinë.
Do të ishte interesante të studiohej dhe analizohej nëse dhe në çfarë mënyre mund të ketë një lidhje, për shembull, me rritjen e këtyre grupeve të së djathtës ekstreme.
Edhe e djathta ekstreme po fragmentohet tani, siç mund të shihet, ndërkohë që në të njëjtën kohë po vërehet një lloj ndërthurjeje e këtyre pikëpamjeve të së djathtës ekstreme me një lloj të caktuar feje, e cila, jo vetëm sipas meje, por edhe sipas drejtuesve të Kishës Katolike dhe asaj Protestante në Gjermani, nuk përbën një shprehje autentike të krishterimit.
Dhe përsëri mund të kthehemi te vlerat e Ungjillit, të cilat nuk kanë të bëjnë me urrejtjen dhe përçarjen, por me mirëkuptimin, dhembshurinë dhe shoqërimin.
Shpresoj thellësisht, dhe shpresoj që edhe Kisha të mund të jetë pjesë e kësaj, që të gjenden mënyra për të arritur te shumica e njerëzve vullnetmirë, të cilët do ta kuptojnë se sa i rëndësishëm është angazhimi i tyre, edhe për sa i përket pjesëmarrjes në proceset politike, në mënyrë që të mund të bëjnë zgjedhje të qarta për të mirën e përbashkët dhe jo në favor të ideve ekstremiste, të cilat ndoshta mund të shkaktojnë dëme shumë më të mëdha nga sa jemi aktualisht të vetëdijshëm.
Prandaj mendoj se të gjithë do të japim kurajë në këtë drejtim.
-Dje, gjatë një konference për shtyp, viktimat që takuat na thanë se ju u kishit pranuar atyre natyrën sistematike të abuzimeve seksuale në Kishë. A është vërtet kështu? Mund ta shpjegoni qëndrimin tuaj për këtë çështje? Mendoni se abuzimet seksuale në Kishë kanë natyrë sistematike?
Personalisht preferoj ta shpreh në një mënyrë tjetër. Kam folur për disa organizata brenda Kishës që, në raste të caktuara, si sistem, mund të themi, janë bërë përgjegjëse për abuzime. Por mendoj se është e rëndësishme ta bëjmë këtë dallim.
Abuzimi seksual është, para së gjithash, një problem njerëzor. Kur ndodh brenda Kishës, në të vërtetë merr një dimension krejtësisht tjetër, sepse jeta e besimit të njerëzve plagoset thellësisht dhe ndonjëherë madje shkatërrohet.
Prandaj Kisha ka një përgjegjësi të veçantë për t’i shoqëruar këta njerëz dhe për t’i ndihmuar në kërkimin e shërimit.
Në këtë kuptim kam biseduar me ta për mënyrën se si Kisha është parë si përgjegjëse, por në të njëjtën kohë mund të luajë një rol të rëndësishëm për t’i ndihmuar ata të gjejnë shërim.
-Në Lourdes thatë se ajo që është e ligjshme nuk është domosdoshmërisht morale. Ky ishte një referim i qartë ndaj legalizimit të fundit të eutanazisë në Francë. Në Francë kemi gjithashtu parimin e laicitetit, pra ndarjen mes fesë dhe politikës. Mendoni se është e rëndësishme që kjo vijë ndarëse, ky kufi, të kapërcehet në emër të përparësisë së ndërgjegjes dhe, nëse po, a e keni kapërcyer ju këtë kufi?
Do të thosha se, sipas interpretimit që Kisha i jep ndarjes mes Kishës dhe politikës ose mes Kishës dhe shtetit, nuk e kam kapërcyer atë.
Në lidhje me këtë, ju ftoj të lexoni ose rilexoni Magnifica Humanitas, ku flas për doktrinën sociale të Kishës dhe them se kur Kisha flet për mbrojtjen e jetës, kur trajton çështje të doktrinës sociale, ne nuk po hyjmë në politikë, por po e zbatojmë Ungjillin në jetën e njerëzve.
Mbrojtja e jetës është diçka që, siç e dini të gjithë, Kisha e mëson dhe në të cilën beson thellësisht.
Natyrisht, e dija se në Francë është miratuar së fundmi një ligj dhe se në vende të tjera evropiane, ashtu si edhe në pjesë të tjera të botës, po zhvillohet një debat i madh për çështjet që lidhen me fundin e jetës.
Por duke qenë në një vend si Lourdes, ku njerëzit janë në kërkim të diçkaje shumë më të thellë dhe ku kuptojnë se jeta e tyre, edhe mes sëmundjes, aftësisë së kufizuar apo dhimbjeve të llojeve të ndryshme, ka një kuptim, Kisha, në emër të vetë Jezusit, dëshiron të qëndrojë pranë këtyre njerëzve dhe të pohojë vlerat që, besoj, vetë jeta mbart për të gjithë ne.
Prandaj do të thosha se, nëse kjo është politikë, atëherë po, e kam bërë. Por nuk e kam bërë për t’u përzier në politikën franceze. E kam bërë për të mësuar atë në të cilën Kisha beson me të vërtetë.
-Në Spanjë ka shkaktuar indinjatë të madhe rasti i një gruaje 86-vjeçare, e cila u dëbua nga shtëpia ku jetonte në Madrid pasi qiraja iu pesëfishua. Çfarë mendoni për problemin e strehimit, i cili ekziston në të gjithë botën, dhe për qytetet që po i dëbojnë ata që nuk janë të pasur?
Nuk e njoh rastin të cilit po i referoheni, por më duket se ky është një rast ku banorët, komuniteti, famullia, dioqeza ose shteti duhet të ndërhyjnë dhe të pyesin se si është e mundur që të ndodhë diçka e tillë.
Cili është problemi në sistem që lejon që një person i moshuar, me aftësi të kufizuara ose në vështirësi, të nxirret nga shtëpia e vet?
Problemi i strehimit, i cili sot ekziston në shumë vende, është një problem që një famulli e vetme, një dioqezë e vetme apo vetë Kisha nuk do të mund ta zgjidhë.
Por besoj se këtu kemi një sfidë të madhe, për të cilën ndoshta duhet t’u kërkojmë edhe udhëheqësve politikë dhe autoriteteve që të kërkojnë një zgjidhje, sepse është e qartë se ky problem po rritet.
Shpesh reagojmë vetëm në momentet e emergjencës, por duhet të kuptojmë se cili është në të vërtetë shkaku sistemik i këtij problemi dhe si mund ta trajtojmë atë.
Discussion about this post