Raundi i parë i negociatave mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit ka përfunduar me atë që ndërmjetësit e Katarit dhe Pakistanit e kanë cilësuar si “përparim inkurajues”, duke hapur rrugën drejt një marrëveshjeje përfundimtare që synon t’i japë fund konfliktit rajonal.
Në një deklaratë të përbashkët të publikuar të hënën, Katari dhe Pakistani njoftuan se një “Komitet i Nivelit të Lartë” ka miratuar një plan veprimi për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare brenda 60 ditëve. Bisedimet, të cilat nisën të dielën në Zvicër, do të vijojnë gjatë javës me diskutime teknike.
Ministri i Jashtëm iranian, Seyed Abbas Araghchi, deklaroi se negociatat kanë sjellë “përparim të madh” drejt përfundimit të konfliktit në Liban. Sipas tij, memorandumi i mirëkuptimit i nënshkruar javën e kaluar parashikon ndalimin e luftimeve në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, si dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
“Ndërmjetësimi pakistanez dhe katarian ka sjellë përparim të madh në përfundimin e luftës në Liban”, shkroi Araghchi në rrjetet sociale. Ai shtoi se marrëveshja përfshin lehtësimin e kufizimeve ndaj eksporteve iraniane të naftës dhe produkteve petrokimike, lirimin e disa aseteve të ngrira dhe nisjen e një programi të madh rindërtimi dhe zhvillimi për Iranin.
Ndërmjetësit bënë të ditur gjithashtu krijimin e një linje komunikimi për të shmangur incidentet dhe keqkuptimet në Ngushticën e Hormuzit, me qëllim garantimin e lundrimit të sigurt të anijeve tregtare. Po ashtu, është rënë dakord për ngritjen e një “qelize dekonflikti” mes SHBA-së, Iranit dhe Libanit, e lehtësuar nga vendet ndërmjetësuese, për t’i dhënë fund operacioneve ushtarake në territorin libanez.
Megjithatë, situata në terren mbetet e tensionuar. Që nga nënshkrimi i memorandumit, janë raportuar përleshje të reja mes Hezbollahut dhe forcave izraelite në jug të Libanit, ndërsa sulmet ajrore izraelite kanë shkaktuar dhjetëra viktima, sipas autoriteteve shëndetësore libaneze.
Një armëpushim i ri mes Izraelit dhe Hezbollahut u shpall të premten, por përplasjet e vazhdueshme e shtynë Iranin të njoftojë mbylljen e Ngushticës së Hormuzit. Megjithatë, të dhënat e gjurmimit detar tregojnë se trafiku i anijeve ka vazhduar normalisht në këtë rrugë strategjike.
Ndërkohë, presidenti amerikan Donald Trump paralajmëroi Iranin që të ndalojë mbështetjen ndaj grupeve të armatosura në Liban, duke kërcënuar me masa të reja ushtarake në rast të dështimit të përpjekjeve diplomatike. Nga ana tjetër, kryenegociatori iranian Mohammad Bagher Ghalibaf hodhi poshtë kërcënimet amerikane, duke theksuar se presioni nuk do të ndryshojë qëndrimin e Teheranit.
Sipas marrëveshjes paraprake, Irani do të rihapë Ngushticën e Hormuzit, rrugë përmes së cilës kalon rreth 20 për qind e tregtisë globale të naftës dhe gazit natyror. SHBA-ja, nga ana e saj, ka rënë dakord të lehtësojë bllokadën ndaj anijeve që operojnë me portet iraniane dhe të mbështesë një plan rindërtimi prej 300 miliardë dollarësh për ekonominë iraniane.
Megjithatë, çështja më e ndjeshme – programi bërthamor i Iranit – mbetet ende e hapur dhe pritet të jetë në qendër të negociatave në javët e ardhshme. Irani vazhdon të këmbëngulë se programi i tij bërthamor ka qëllime ekskluzivisht paqësore.
Ndërsa bisedimet vazhdojnë, të dyja palët shpresojnë se procesi diplomatik mund të çojë në uljen e tensioneve dhe në arritjen e një marrëveshjeje të qëndrueshme për paqen në rajon.
Discussion about this post