Industria fason në Shqipëri po përjeton një transformim të dukshëm në strukturën e fuqisë punëtore. Për shkak të mungesës së interesit nga punonjësit vendas, një numër i konsiderueshëm fabrikash po orientohet drejt punësimit të të huajve, kryesisht nga Mianmari. Përfaqësues të kompanive pohojnë se kjo valë punësimi ka lehtësuar ndjeshëm vështirësitë për gjetjen e stafit, ndërsa pagat për punonjësit e huaj variojnë rreth 500 euro në muaj.
Sipas bizneseve, punonjësit e importuar kanë treguar efikasitet më të lartë dhe angazhohen në orare të zgjatura, ndërsa kërkesat për leje ditore janë minimale. Megjithëse kostoja e tyre mujore është 100–150 euro më e lartë se ajo e punonjësve shqiptarë, kompanitë theksojnë se produktiviteti i lartë e kompenson këtë diferencë.
Ndryshime teknologjike dhe mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar
Sektori, i cili historikisht mbështetet në punonjëse gra me arsim të ulët dhe njohuri të kufizuara teknologjike, po përballet me sfida të reja. Dixhitalizimi dhe inovacioni kërkojnë aftësi të reja profesionale, ndërsa në dekadën e fundit, të rinjtë po e shmangin këtë industri për shkak të pagave të ulëta dhe kushteve të vështira të punës.
Projekte të tilla si Digi4Wearables, i koordinuar nga Qendra Portugeze e Këpucëve Teknologjike (CTCP), synojnë të mbështesin kompanitë shqiptare në përmirësimin e aftësive dixhitale dhe kalimin drejt prodhimit më të gjelbër dhe më efikas.
Sipas të dhënave të punësimit, industria e tekstileve dhe këpucëve kishte 48.4 mijë punonjës në vitin 2023 – 7% më pak se në vitin 2019 – ndërsa rënia ka vijuar edhe gjatë 2024–2025.
Vetëm 5% e prodhimit është me cikël të mbyllur
Shumica e fabrikave në vend vazhdojnë të punojnë me modelin tradicional “cut-make-trim” (CMT), ndërsa vetëm 5% e prodhimit realizohet me cikël të mbyllur. Megjithatë, disa kompani konsiderohen shembuj të një transformimi të qëndrueshëm.
DBS Group, një kompani me kapital italian që operon në Tiranë prej vitit 2014, ka krijuar një proces tërësisht të integruar dhe punëson mbi 600 persona. Ajo prodhon për “Decathlon Group” dhe ka investuar në teknologji mjedisore, si panele diellore, sisteme karboni për ngrohje e ftohje dhe riciklim natyral të ajrit.
Një tjetër shembull është Denim Factory Group, që ka reduktuar konsumin e ujit dhe përdor metodologji moderne për të ulur ndikimin mjedisor, duke synuar daljen në treg me markën e vet “Made in Albania”. Samwear Sh.p.k. ka investuar në teknologji printimi dixhital, duke përmirësuar cilësinë dhe reduktuar mbetjet.
Sipas një studimi të Departamentit të Tekstilit dhe Modës në Universitetin Politeknik të Tiranës, 56% e kompanive synojnë të kalojnë në cikël të plotë prodhimi, ndërsa 35% e kanë këtë objektiv në plan afatshkurtër. Pengesat kryesore mbeten mungesa e investimeve dhe varësia nga lëndët e para të importuara.
Industria e fasonëve po kërkon një rol të ri në treg, duke u larguar nga modeli i nënkontraktorit dhe duke synuar prodhime me vlerë më të lartë dhe identitet vendas – një proces që kërkon teknologji, kapital dhe fuqi punëtore më të kualifikuar.
Discussion about this post